W momencie, gdy usłyszysz diagnozę lub, gdy jesteś w trakcie leczenia onkologicznego, emocje mogą zmieniać się w Tobie niczym w kalejdoskopie — od ulgi, że leczenie działa, po strach, że coś pójdzie nie tak. Pojawia się też nadzieja, czasem niesamowicie silna, a czasem niepewna — jednak jak rozpoznać, kiedy jest ona zdrowa, a kiedy staje się fałszywym pocieszeniem? Jak nie stracić siły, nie pogubić się w emocjach, a jednocześnie nie ignorować rzeczywistości? W takich momentach psychoonkolog staje się przewodnikiem w świecie emocji, pomagając znaleźć równowagę między nadzieją a rzeczywistością i odzyskać poczucie kontroli nad własnym życiem.
Spis treści:
1. Czym różni się fałszywa nadzieja od zdrowej wiary w leczenie?
2. Jak rozmawiać o rokowaniach, by nie odbierać siły?
3. Jak terapia pomaga znaleźć równowagę między lękiem a nadzieją?
1. Czym różni się fałszywa nadzieja od zdrowej wiary w leczenie?
Kiedy choroba wkracza w nasze życie, naturalnym mechanizmem obronnym jest nadzieja, jednak nie w każdej formie jest dla nas wspierająca. Fałszywa nadzieja często objawia się w myślach typu: „Na pewno wszystko będzie tak, jak chcę, bo muszę wierzyć”. Może to oznaczać ignorowanie prawdziwego ryzyka, odrzucanie informacji od lekarzy lub brak przygotowania na trudniejsze scenariusze.
Zatem czym się różni fałszywa nadzieja od zdrowej wiary w leczenie? Zdrowa nadzieja wygląda inaczej, ponieważ jest związana z umiejętnością przyjmowania rzeczywistości — zarówno pozytywnych, jak i trudnych informacji, przy jednoczesnym zachowaniu wiary w możliwość poprawy, w sensowność leczenia i w swoje siły. To równowaga między „wiem, co może się zdarzyć” a „mogę znaleźć sposoby, by sobie poradzić”. Psychoonkolog pomaga pacjentowi rozpoznać, które myśli wspierają, a które sabotują, i uczy, jak kierować swoją nadzieją w sposób, który daje siłę zamiast iluzji.
2. Jak rozmawiać o rokowaniach, by nie odbierać siły?
Rozmowy o rokowaniach i postępach leczenia bywają jednymi z najtrudniejszych — zarówno dla lekarza, pacjenta, jak i jego bliskich. Z jednej strony pojawia się chęć przekazania rzetelnych informacji, z drugiej pragnienie, żeby dać nadzieję i poczucie bezpieczeństwa. Dlatego tak ważny jest sposób, w jaki mówimy, a niestety nie zawsze przychodzi nam to lekko i naturalnie — na szczęście pomóc może psychoonkolog, który pokazuje, jak znaleźć słowa, przekazujące fakty, ale nie zabierające motywacji do walki.
Jak rozmawiać o rokowaniach, by nie odbierać siły? Przykładowo:
- Zamiast mówić: „Musisz być silny/a”, lepiej powiedzieć: „Masz prawo czuć się słaby/a. Jesteś ważny/a, nawet wtedy, gdy brakuje Ci siły”.
- Zamiast: „Na pewno będzie dobrze”, można powiedzieć: „Nie wiem, jak będzie, ale jestem przy Tobie — razem to przejdziemy”.
- Zamiast: „Nie płacz, myśl pozytywnie”, warto powiedzieć: „Masz prawo do łez. To naturalne, że się boisz”.
- Zamiast: „Musisz walczyć!”, lepiej: „Zadbaj o siebie tak, jak potrafisz. Nie wszystko musi być walką”.
- Zamiast: „Inni mają gorzej”, powiedz: „To, co czujesz, jest ważne. Twoje emocje mają znaczenie”.
Taka zmiana języka to nie tylko kwestia empatii, ale też udzielenia prawdziwego wsparcia psychicznego. Słowa pomagają budować przestrzeń, w której osoba z diagnozą może czuć nadzieję bez presji, akceptację bez iluzji. Właśnie ta autentyczna rozmowa, szczera, ale delikatna, daje siłę do dalszego leczenia i codziennego mierzenia się z chorobą.
3. Jak terapia pomaga znaleźć równowagę między lękiem a nadzieją?
Życie po diagnozie, czy w trakcie leczenia onkologicznego to codzienne balansowanie między lękiem a nadzieją. Z jednej strony strach jest naturalny i pełni funkcję ochronną, bo mobilizuje do dbania o zdrowie, przestrzegania zaleceń lekarzy i obserwowania objawów. Natomiast z drugiej strony, nadmierny lęk może paraliżować, wywoływać bezsenność, izolować od bliskich lub odbierać radość z codzienności.
Psychoonkolog podczas terapii uczy, jak świadomie kierować emocjami, to oznacza m.in.: rozpoznawanie momentów, gdy lęk jest zbyt silny, stosowanie technik uziemienia w teraźniejszości, pracy z oddechem, mindfulness, czy planowania działań na „tu i teraz”. W ten sposób pacjent odzyskuje poczucie kontroli nad swoim życiem i decyzjami.
To, jak terapia pomaga znaleźć równowagę między lękiem a nadzieją, wiąże się również z pracą nad akceptacją niepewności. Chociaż życie z diagnozą choroby onkologicznej nigdy nie jest w pełni przewidywalne, to dzięki terapii pacjent uczy się funkcjonować z niepewnością, ale bez utraty spokoju i nadziei. Równocześnie odbudowywana jest pewność siebie oraz poczucie własnej skuteczności, co w efekcie pozwala podejmować codzienne decyzje, budować relacje i wracać do aktywności, które wcześniej dawały radość.
Psychoonkolog towarzyszy w tworzeniu „emocjonalnej mapy”, dzięki której pacjent potrafi odróżnić zdrową nadzieję od iluzji, reagować na strach, a jednocześnie pozostawać otwartym na dobre momenty w życiu. To subtelna, ale niezwykle ważna równowaga, która pozwala czerpać siłę z codzienności, mimo trudnych doświadczeń.
4. Bibliografia.
- Skiert, A., Sitarz, G. (2022). Rola psychoonkologa w leczeniu choroby nowotworowej. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Nauk Społecznych Z Siedzibą W Lublinie, 11(1), 161–175.
- Walden-Gałuszko, K. (2014). Psychoonkologia w praktyce klinicznej. PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
- Zielazny, P., Zielińska, P., de Walden-Gałuszko, K., Kuziemski, K., & Bętkowska-Korpała, B. (2016). Psychoonkologia w Polsce. Psychiatria Polska, 50(5), 1065–1073.
