Stres jest naszą naturalną reakcją, towarzyszy nam właściwie każdego dnia — od drobnych napięć, przez tremę, aż po długotrwałe sytuacje wywołujące niepokój. Czasami mobilizuje nas do działania, ale gdy utrzymuje się zbyt długo, zaczyna negatywnie wpływać na nasz organizm i zdrowie fizyczne oraz psychiczne. Jednym z aspektów, które często pomijamy, jest jego wpływ na masę ciała. Dlaczego jedni chudną pod wpływem stresu, a inni tyją? Czy kortyzol rzeczywiście sprawia, że przybieramy na wadze? Odpowiedzmy na te pytania! Zapraszamy do dalszej części wpisu!
Spis treści:
1. Jak długotrwały stres wpływa na organizm?
2. Stres a chudnięcie, stres a tycie – dlaczego u niektórych tak się dzieje?
3. Kortyzol a przyrost masy ciała – czy to mit?
4. Jak radzić sobie ze stresem i wspierać zdrową dietę?
5. Bibliografia.
1. Jak długotrwały stres wpływa na organizm?
Wiele osób zastanawia się, czy od stresu się chudnie, a może raczej tyje? Jednak zacznijmy od podstaw, gdy odczuwamy stres, nasz organizm uruchamia mechanizm „walki lub ucieczki”, który jest ewolucyjną reakcją na zagrożenie. Dochodzi wówczas m.in. do wyrzutu adrenaliny, co chwilowo hamuje apetyt, jak i zwiększa poziom naszej energii do działania, dzięki czemu mamy możliwość, by skoncentrować się na zażegnaniu zagrażającej sytuacji, a także powrocie do stanu równowagi.
Jednak to, jak długotrwały stres wpływa na organizm to już inna kwestia, ponieważ gdy utrzymuje się on przez jakiś okres, to zaczyna się produkcja kortyzolu — to hormon, który pomaga radzić sobie z przedłużonym napięciem. Problem w tym, że jego nadmiar może prowadzić do licznych problemów zdrowotnych, takich jak osłabienie odporności, zaburzenia snu, a także zmiany w masie ciała.
2. Stres a chudnięcie, stres a tycie – dlaczego u niektórych tak się dzieje?
Nie ma jednej odpowiedzi na to, dlaczego u niektórych tak się dzieje, że doświadczają związku stresu a chudnięcia, a inni stresu a tycia. Wszystko bowiem zależy od indywidualnych predyspozycji, stylu życia oraz sposobu radzenia sobie z napięciem.
Pewne osoby w odpowiedzi na stres, tracą apetyt, nie są w stanie jeść, a ich układ pokarmowy działa w trybie awaryjnym, co może prowadzić do szybkiej utraty masy ciała. Dodatkowo pod wpływem silnego stresu organizm zużywa więcej energii, a nagłe chudnięcie bywa efektem wzmożonej aktywności metabolicznej. Jeśli zmagasz się z szybką utratą wagi, warto zastanowić się, czy nie jest ona związana z długotrwałym, wewnętrznym napięciem.
Z kolei inni, w reakcji na stres, zaczynają jeść więcej — zwłaszcza wysokokalorycznych, bogatych w cukier produktów, które chwilowo poprawiają nastrój. Podwyższony poziom kortyzolu zwiększa apetyt, a to sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej, szczególnie w okolicy brzucha. W efekcie stres może prowadzić do stopniowego przybierania na wadze, co dodatkowo pogarsza samopoczucie.
Jednak, aby uzyskać w pełni sprawdzoną informację. dlaczego u niektórych tak się dzieje, że reagują na stres w dany sposób, warto zgłosić się po indywidualną diagnozę od specjalisty.
3. Kortyzol a przyrost masy ciała – czy to mit?
Kortyzol jest hormonem, który pełni wiele funkcji w organizmie, m.in. reguluje poziom cukru we krwi, wpływa na metabolizm i działa przeciwzapalnie. Natomiast w sytuacjach stresowych jego poziom wzrasta, co ma na celu zapewnienie organizmowi dodatkowej energii do działania. Jednak gdy stres jest przewlekły, nie jesteśmy w stanie go obniżyć, to wysoki poziom kortyzolu może prowadzić do nadmiernego magazynowania tłuszczu w ciele.
Tak więc kortyzol a przyrost masy ciała mogą mieć związek ze sobą — osoby, które mierzą się z długotrwałym napięciem psychicznym, często mają tendencję do przybierania na wadze. Kortyzol zwiększa skłonność do sięgania po słodkie, tłuste pokarmy, co prowadzi do nadwyżki kalorycznej, a ponadto może spowalniać metabolizm, przez co organizm efektywniej magazynuje tłuszcz, zwłaszcza w okolicach brzucha.
4. Jak radzić sobie ze stresem i wspierać zdrową dietę?
Chociaż całkowite wyeliminowanie tego nieprzyjemnego doznania jest niemożliwe, to można nauczyć się jak radzić sobie ze stresem i wspierać zdrową dietę. Bardzo dużą rolę w tym procesie odgrywa regularna aktywność fizyczna, która pomaga wyeliminować ten przykry stan, zmniejszyć poziom kortyzolu, a dodatkowo wspiera zachowanie prawidłowej masy ciała oraz poprawia samopoczucie. Warto również zadbać o odpowiednią ilość snu, gdyż jego brak potęguje negatywne skutki stresu, w tym przyrost masy ciała.
Dieta także odgrywa niezwykle ważną rolę w zarządzaniu stresem — najlepiej unikać nadmiaru cukru i przetworzonych produktów, które powodują wahania poziomu glukozy we krwi oraz mogą nasilać uczucie zmęczenia. Zamiast tego lepszym wyborem są produkty bogate w białko, zdrowe tłuszcze i błonnik, które umożliwiają zachowanie stabilnego poziom energii, jak i zmniejszają ryzyko niedoborów pokarmowych.
Tym, co również jest przydatne w nauce, jak radzić sobie ze stresem to techniki relaksacyjne, takie jak medytacja, joga, czy głębokie oddychanie. Jeśli nieprzyjemne napięcie zaczyna negatywnie wpływać na zdrowie lub codzienne funkcjonowanie, warto rozważyć rozmowę z psychoterapeutą, czy psychodietetykiem.
Stres jest nieodłącznym elementem życia, ale to, jak na niego reagujemy znacząco wpływa na nasze zdrowie oraz masę ciała. Świadomość tego mechanizmu pozwala lepiej zadbać o siebie, znajdując skuteczne sposoby poradzenia sobie ze zdenerwowaniem
5. Bibliografia.
- Kozłowska, K. i wps. (2017). Wpływ czynników stresogennych na odżywianie. Probl Hig Epidemiol 2017, 98(1): 57-62.
- Kłósek, P. (2016). Zależności między stresem psychologicznym a powstawaniem otyłości. Via Medica.