Wiele osób z zewnątrz jest przekonanych, że kiedy kończy się leczenie onkologiczne, to dla pacjentów nastaje beztroski moment ulgi, radości i powrotu do dawnego życia. Jednak rzeczywistość bywa inna, ponieważ często to czas przepełniony różnorodnymi, intensywnymi emocjami — pojawia się wdzięczność, ale też lęk oraz niepewność. Dodatkowo nagle zostaje zaburzona codzienna rutyna, znika intensywna opieka lekarska, częste wizyty w szpitalu, a pojawia się cisza, w której trzeba na nowo zbudować swoją rzeczywistość. Właśnie wtedy niezwykle pomocne okazuje się wsparcie psychoonkologa, czyli specjalisty, który towarzyszy nie tylko w trakcie choroby, ale także wtedy, gdy trzeba odbudować poczucie bezpieczeństwa i odnaleźć siebie po doświadczeniu raka.
Spis treści:
1. Emocje pacjenta po zakończonej terapii onkologicznej.
3. Strach przed nawrotem choroby – jak sobie z nim radzić?
4. Jak psychoonkologia pomaga w odbudowie „nowej normalności”?
1. Emocje pacjenta po zakończonej terapii onkologicznej.
Wyobraź sobie osobę, która przez wiele miesięcy żyła w rytmie badań, chemii, naświetlań, brania leków, wizyt kontrolnych — jej każdy dzień był podporządkowany walce o zdrowie. Natomiast kiedy leczenie się kończy, wielu pacjentów doświadcza czegoś w rodzaju pustki. Z jednej strony jest ulga („udało się, żyję”), a z drugiej pojawia się chaos, niepokój („co teraz?”, „czy choroba wróci?”, „czy dam sobie radę?”
Wbrew pozorom, moment wyzdrowienia nie zawsze oznacza koniec trudnych przeżyć — wręcz przeciwnie, bo w wielu przypadkach emocje pacjenta po zakończonej terapii onkologicznej są bardzo intensywne, niekiedy skrajne. Pojawia się lęk, niepewność, czasem nawet poczucie winy („inni chorują dalej, a ja mam szczęście”). Niektórzy mówią, że czują się jak na rozdrożu — zdrowi, ale jednocześnie wciąż naznaczeni doświadczeniem choroby.
2. Kim jest psychoonkolog?
Psychoonkolog to psycholog, psychoterapeuta, który specjalizuje się w pracy z osobami chorującymi na raka i ich bliskimi. To nie tylko ktoś, kto wysłucha, kto zapewni wsparcie emocjonalne, lecz również dobrze zna realia leczenia onkologicznego, wie, czym jest chemia, radioterapia, jak wygląda hospitalizacja.
Dzięki temu, kim jest psychoonkolog oraz swojemu doświadczeniu zawodowemu, rozumie, przez co przechodzi pacjent — nie tylko na poziomie emocji, ale też codziennych doświadczeń. Może przykładowo pomóc w rozmowach z rodziną, doradzić, jak mówić o chorobie dzieciom, towarzyszyć w przygotowaniu się na powrót do pracy, czy w radzeniu sobie z reakcjami otoczenia.
Psychoonkologia to dziedzina, która łączy psychologię z medycyną, a więc jej celem jest jednakowo udzielenie wsparcia psychicznego oraz poprawa jakości życia pacjenta — tak, aby miał siłę i motywację do dbania o siebie także po zakończeniu leczenia.
3. Strach przed nawrotem choroby – jak sobie z nim radzić?
To jeden z najczęstszych tematów w gabinecie psychoonkologa. Nawet kiedy lekarze mówią, że jest remisja, w głowie wciąż pojawia się pytanie: „a jeśli wróci?”. Strach przed nawrotem choroby potrafi paraliżować codzienność, sprawiając, że każde badanie kontrolne staje się źródłem paniki, a zwykły ból głowy rodzi czarne scenariusze.
Psychoonkolog pomaga pacjentowi znaleźć zdrowe sposoby radzenia sobie z tym lękiem. Uczy technik relaksacyjnych, pokazuje, jak rozpoznawać myśli katastroficzne i jak je zatrzymywać. Często pracuje też nad odbudową zaufania do własnego ciała, bo po chorobie wiele osób czuje, jakby ich organizm ich „zdradził”.
Rozmowa o lęku przed nawrotem nie polega na obiecywaniu, że nic złego się nie wydarzy, to raczej nauka życia tu i teraz, w zgodzie z tym, co jest możliwe, bez ciągłego podsycania strachu.
4. Jak psychoonkologia pomaga w odbudowie „nowej normalności”?
Powrót do życia po leczeniu nie oznacza powrotu do dokładnie tego, co było wcześniej. Wielu pacjentów mówi, że po doświadczeniu raka nic nie jest już takie samo, a więc pojawia się potrzeba, aby na nowo zdefiniować siebie i swoją codzienność.
To jak psychoonkologia pomaga w odbudowie „nowej normalności” to przede wszystkim towarzyszenie w tym procesie przez specjalistę. Psychoonkolog pomaga pacjentowi zrozumieć, że zmiana nie musi oznaczać straty, a wręcz może być początkiem innego, często pełniejszego życia. W terapii pracuje się nad akceptacją tego, że ciało mogło się zmienić, że energia wraca wolniej, że czasem trzeba inaczej ułożyć priorytety.
„Nowa normalność” to również odbudowa relacji — z partnerem, dziećmi, przyjaciółmi. Choroba często zmienia układy w rodzinie, więc psychoonkolog wspiera w rozmowach, w wyznaczaniu granic, w uczeniu się proszenia o pomoc.
Wreszcie, psychoonkologia pomaga odbudować poczucie sensu. Dla wielu osób choroba staje się momentem refleksji: „czego naprawdę chcę?”, „co jest dla mnie ważne?”. W gabinecie można bezpiecznie przejść przez te pytania i znaleźć odpowiedzi, które stają się fundamentem nowego etapu życia.
5. Bibliografia.
- Skiert, A., Sitarz, G. (2022). Rola psychoonkologa w leczeniu choroby nowotworowej. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Nauk Społecznych Z Siedzibą W Lublinie, 11(1), 161–175.
- Zielazny, P., Zielińska, P., de Walden-Gałuszko, K., Kuziemski, K., & Bętkowska-Korpała, B. (2016). Psychoonkologia w Polsce. Psychiatria Polska, 50(5), 1065–1073.